Η συζήτηση για την ύπαιθρο, τον αγροτικό κόσμο και την πρωτογενή παραγωγή δεν είναι απλώς θέμα οικονομίας. 

Είναι θέμα εθνικής επιβίωσης. 

Γιατί μια χώρα χωρίς αγρότες, κτηνοτρόφους, αλιείς, μελισσοκόμους και γενικά χωρίς ανθρώπους που παράγουν, δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια της,  χάνει το θεμέλιο που τη στηρίζει εδώ και αιώνες.

Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μια επικίνδυνη διολίσθηση: 

η ύπαιθρος εγκαταλείπεται, τα χωριά αδειάζουν, οι καλλιέργειες μειώνονται, η κτηνοτροφία στενάζει. Η πολιτεία λειτουργεί σαν να θεωρεί ότι “οι αγρότες θα τα βγάλουν πέρα, όπως πάντα”. Μόνο που αυτό το “όπως πάντα” έχει εξαντληθεί.

Η Ελλάδα δεν είναι μια τυπική οικονομία όπου ο πρωτογενής τομέας είναι απλώς μια παραγωγική μεταβλητή. Η σχέση της χώρας με τη γη είναι στοιχείο πολιτιστικής μνήμης. Χωριά, κοινότητες, οικογένειες ολόκληρες οικοδόμησαν την ύπαρξή τους γύρω από καλλιέργειες, θάλασσα και εποχικούς κύκλους. 

Η γη δεν ήταν δουλειά. 

Ήταν τρόπος ζωής, αντοχής και συνέχειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κρίση του πρωτογενούς τομέα δεν είναι «κλαδικό ζήτημα». Είναι κρίση ταυτότητας. Όταν ο αγρότης δεν πληρώνεται, όταν ο παραγωγός δεν βρίσκει σταθερότητα, όταν ο αλιέας βλέπει τους κόπους του να συνθλίβονται ανάμεσα στο κόστος και την αβεβαιότητα, δεν καταρρέει μόνο μια οικονομική δραστηριότητα. 

Διαλύεται ένα τμήμα της εθνικής συνοχής.

Η διαχείριση της κυβέρνησης απέναντι στις αγροτικές κινητοποιήσεις ανέδειξε ακριβώς αυτό το χάσμα. Μια κοινωνία που ζητά σεβασμό και προβλεψιμότητα και ένα κράτος που κινείται με όρους επικοινωνίας, όχι με όρους θεσμικής αξιοπιστίας. 

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, αντί να αποτελεί πρότυπο διαφάνειας και αποτελεσματικότητας, αναδεικνύεται σε σύμβολο ασυνέχειας και αναξιοπιστίας. 

Στα κοινοτικά προγράμματα οι μηχανισμοί ελέγχου παραμένουν ρηχοί, επιτρέποντας σε ένα σύστημα να αναπαράγει λάθη χωρίς καμία πραγματική διόρθωση.

Η διαχείριση της ευλογιάς των προβάτων ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα διοικητικής αποτυχίας με πραγματικό κοινωνικό κόστος. Η ευκολία με την οποία επιλέχθηκε η μαζική θανάτωση κοπαδιών αντί για στοχευμένη επιστημονική προσέγγιση δεν ήταν απλώς ένα λάθος. Ήταν ένα μήνυμα: ότι η Πολιτεία θεωρεί τον κτηνοτρόφο αναλώσιμο παράγοντα και όχι πολύτιμο κρίκο της διατροφικής μας ασφάλειας.

Η εξόντωση των κοπαδιών είχε ένα διπλό αποτέλεσμα:

πρώτον, οδήγησε εκατοντάδες οικογένειες σε οικονομικό στραγγαλισμό·

δεύτερον, αποδυνάμωσε έναν ήδη τραυματισμένο παραγωγικό κλάδο.

Αυτά δεν είναι “παράπλευρες απώλειες”. Είναι η συρρίκνωση ενός τομέα που κρατά ζωντανή την ελληνική περιφέρεια.

Και εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα: η περιφέρεια χάνει ανθρώπους, απασχόληση, εισόδημα και προοπτική. Όταν αδειάζει η ύπαιθρος, δεν δημιουργείται απλώς πληθυσμιακό κενό. Δημιουργείται ένα γεωπολιτικό και οικονομικό κενό. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η ισορροπία κέντρου – περιφέρειας είναι ζωτικής σημασίας, η ενίσχυση του “κράτους των Αθηνών” σε βάρος του υπόλοιπου χάρτη δεν είναι αθώα εξέλιξη. 

Είναι δρόμος χωρίς επιστροφή.

Χώρα που συγκεντρώνει τον πλούτο, τις υπηρεσίες και την παραγωγή μόνο στο κέντρο, χάνει τα άκρα της. Και όταν χάνει τα άκρα της, χάνει την αντοχή της. Το παραγωγικό της μοντέλο καταρρέει. Μετατρέπεται σε εισαγωγέα ζωής: εισάγει τρόφιμα, εισάγει πρώτες ύλες, εισάγει αυτά που κάποτε παρήγαγε.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι σημερινές διαμαρτυρίες των αγροτών δεν είναι “μπλόκα”, δεν είναι “αναστάτωση” στην κυκλοφορία. Είναι προειδοποίηση. Είναι καμπανάκι κινδύνου από ανθρώπους που βλέπουν το έδαφος να χάνεται κάτω από τα πόδια τους. Όταν ξεσηκώνεται ο αγροτικός κόσμος, δεν το κάνει για να διαμαρτυρηθεί “για το τίποτα”. Το κάνει γιατί βλέπει ότι το μέλλον του γίνεται προαιρετικό.

Αν θέλουμε να υπάρχει Ελλάδα, πρέπει να υπάρχει ύπαιθρος.

Και αν θέλουμε να υπάρχει ύπαιθρος, πρέπει να υπάρξουν πολιτικές που βλέπουν τους αγρότες όχι ως “πρόβλημα”, αλλά ως πυλώνα της χώρας.

Γι’ αυτό και η τρέχουσα κρίση δεν είναι απλώς ένας γύρος διαμαρτυριών. Είναι το σημείο όπου η κοινωνία ζητά επιτέλους ένα κράτος που λειτουργεί. Ένα κράτος που δεν εξαρτάται από τα πρόσωπα, που δεν αναβάλλει την αλήθεια, που δεν καμουφλάρει τις αδυναμίες με επικοινωνιακή διαχείριση.

Η Ελλάδα μπορεί να σταθεί όρθια μόνο αν αποκτήσει θεσμική συνέχεια.

Αν ο πρωτογενής τομέας αναγνωριστεί ως στρατηγικός πυλώνας και όχι ως διαχειριστικό βάρος.

Αν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί παύσουν να λειτουργούν ως τυπική διαδικασία και γίνουν πραγματικοί θεματοφύλακες.

Αν ο κρατικός μηχανισμός πάψει να φοβάται τη λογοδοσία και αρχίσει να τη θεωρεί προϋπόθεση.

Όταν μια κοινωνία χάνει τη σχέση της με τη γη, με τη μνήμη, με την παραγωγή, τότε χάνει παράλληλα το δικαίωμα να ορίζει το μέλλον της.

Κι εκεί δεν υπάρχει καμία επικοινωνιακή διαχείριση που μπορεί να κρύψει το κενό.

Το κράτος οφείλει να τοποθετήσει την πρωτογενή παραγωγή στην κορυφή της εθνικής ατζέντας. Αλλιώς η επόμενη δεκαετία δεν θα φέρει μόνο δημογραφική συρρίκνωση, αλλά κάτι χειρότερο: μια Ελλάδα που μικραίνει χωρίς επιστροφή.

Η συζήτηση δεν τελειώνει εδώ. Μόνο τώρα αρχίζει — και αφορά το μέλλον όλων μας.